Các mô hình phát triển phần mềm

Bài viết này trình bày những mô hình phát triển phần mềm cơ bản.

Một dự án phát triển phần mềm thường trải qua các hoạt động sau đây:

- Phân tích yêu cầu.

- Thiết kế và lập trình.

- Test.

- Bảo trì.

Mỗi mô hình phát triển phần mềm đưa ra một cách tổ chức sắp xếp khác nhau của các hoạt động này.

1. Mô hình thác nước (waterfall)

Đây là mô hình phát triển phần mềm cổ điển nhất. Mô hình này đề nghị các hoạt động được tiến hành như các giai đoạn tách biệt, giai đoạn sau sẽ không bắt đầu chừng nào giai đoạn trước chưa hoàn thành. Sản phẩm đầu ra của giai đoạn trước trở thành đầu vào của giai đoạn sau.

Những mũi tên ngược từ dưới lên trên cho thấy những sai lầm ở giai đoạn trước có thể được phát hiện ở giai đoạn sau và đòi hỏi việc quay ngược lên để làm lại giai đoạn trước. Tuy nhiên ,hoạt động quay lui này chỉ nên được coi là các ngoại lệ mà thôi.

Mô hình thác nước có ưu điểm là dễ quản lí. Đây chính là mô hình ưa thích của các nhà quản lí dự án. Thời gian hoàn thành dự án thường được dự báo với độ chính xác hơn so với các mô hình khác. Các tài liệu đầu ra của từng giai đoạn cũng được xây dựng đầy đủ và hệ thống hơn. Tuy nhiên mô hình này có một số nhược điểm lớn là:

- Mô hình đòi hòi một bản yêu cầu (requirement) đầy đủ và chính xác từ phía khách hàng. Yêu cầu này hiếm khi đạt được bởi khách hàng ít khi xác định được chính xác họ muốn gì ở ngay giai đoạn đầu của dự án, sở thích của họ cũng thay đổi khá thường xuyên. Việc làm lại các giai đoạn ban đầu để đáp ứng sự thay đổi của khách hàng thường mất rất nhiều công sức và phá vỡ cấu trúc của phần mềm.

- Khách hàng cần phải kiên nhẫn. Họ chỉ được tham gia vào dự án ở giai đoạn phân tích yêu cầu và test mà thôi. Ngoài ra, sản phẩm sẽ chỉ được bàn giao khi tất cả các công việc liên quan đã được hoàn thành.

Mô hình thác nước chỉ nên được sử dụng khi đội dự án đã có kinh nghiệm, yêu cầu từ khách hàng được xác  định rõ ngay từ đầu và ít có khả năng thay đổi. Hiện nay, mô hình thác nước vẫn được sử dụng rộng rãi do tính gần gũi với các mô hình phát triển trong các ngành kĩ thuật khác.